Μνήμη της φωτιάς (τριλογία)

Ο Eduardo Galeano παρουσιάζει μέσα από τη δική του μοναδική ματιά, από τη σκοπιά της Λατινικής Αμερικής, την ιστορία του Νέου Κόσμου που διαμορφωνόταν. Πρόκειται για μια περίπλοκη, κατακλυσμιαία ιστορία του ημισφαιρίου από τον 18ο αιώνα έως τις αρχές του 20ού, την οποία αφηγείται μέσα από τα σημαντικά πρόσωπα που τους καθόρισαν.

Η αρχή

Ο πρώτος τόμος της τριλογίας μιλά για όλα όσα ο δυτικός κόσμος αγνοούσε και αγνοεί. Μέσα από ένα «αληθινό παραμύθι», ο συγγραφέας παραδίδει μαθήματα πολιτικής ιστορίας, κοινωνιολογίας και λαογραφίας, χρησιμοποιώντας την ποίηση, τη λογοτεχνική αφήγηση και τη δημοσιογραφία. Ο τόμος αυτός καταγράφει την ιστορία της Λατινικής Αμερικής από την προκολομβιανή εποχή ως τις αρχές του 18ου αιώνα.

Τα πρόσωπα και οι μάσκες

Μέσα από τετρακόσιες και πλέον αφηγήσεις που αναπτύσσονται χρονολογικά, το πρόσωπα και οι μάσκες επισκοπούν τον 18ο και τον 19ο αιώνα, εποχή επώδυνη μα και γόνιμη, κατά την οποία οι λαοί της αμερικανικής ηπείρου αναζητούν την πραγματική τους ταυτότητα, πίσω από τις μάσκες που τους επέβαλαν οι αποικιοκράτες. Μέσα από αλλεπάλληλους πολέμους και επαναστάσεις, οι αποικίες αποκτούν την ανεξαρτησία τους. Επαναστάτες, μεταρρυθμιστές, δικτάτορες, ποιητές και ζωγράφοι, δούλοι και αφέντες, γκάουτσος, μιγάδες, αυτόχθονες και Ευρωπαίοι. Είναι η εποχή που οι Ευρωπαίοι απομυζούν τον ορυκτό πλούτο της Λατινικής Αμερικής, και που οι Ηνωμένες Πολιτείες, ανεξάρτητες πλέον, εκκαθαρίζουν τους αυτόχθονες στα εδάφη τους.

Στο παλίμψηστο της μνήμης του αιώνα εμφανίζονται μορφές όπως ο Εμιλιάνο Σαπάτα, ο Πάντσο Βίγια, ο Μπάστερ Κίτον, ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, ο Όσκαρ Νιμάγερ, η Φρίντα Κάλο, ο Τρότσκι, ο Πελέ, ο Κένεντι, ο Φιντέλ Κάστρο και ο Τσε Γκεβάρα, ο Ρόναλντ Ρέιγκαν, ο Χούλιο Κορτάσαρ, ο Σαλβαδόρ Αλιέντε, ο Πινοτσέτ και οι Μητέρες της Πλατείας Μαΐου. Μέσα από σύμβολα του αμερικανικού 20ού αιώνα όπως ο καφές, η τζαζ, το ποδόσφαιρο, η κόκα κόλα, το ταγκό, παρουσιάζεται ο αγώνας των λαών της Λατινικής Αμερικής ενάντια στην υποτέλεια, αγώνας για την επιβίωση και την ελευθερία τους, και η θλιβερή χορεία των δικτατόρων που απομύζησαν τον πλούτο των λαών τους. Το παλίμψηστο έχει εκατοντάδες όψεις-ψηφίδες, που συναποτελούν όλες μαζί την ανακτημένη μνήμη.